ZA WOLNOŚĆ NASZĄ I WASZĄ („Jarosław Dąbrowski”, 1975, reż. Bohdan Poręba)

Kiedy chodziłem do gimnazjum, przeczytałem powieść rosyjskiego pisarza Daniela Granina pt. „Jarosław Dąbrowski”, która zrodziła we mnie fascynację tym „ostatnim romantykiem” w dziejach Polski. Tytułowa postać historyczna była człowiekiem, który stanął na czele powstania w Paryżu, kiedy trwała wojna francusko-pruska w 1870-1871. Dąbrowski walczył w zrywie nazwanym Komuną Paryską, chociaż to nie była tak naprawdę […]

WILCZURY, MURKI, HORNY#2: ZNACHOR (1937)

Do najbardziej znanych osiągnięć Tadeusza Dołęgi-Mostowicza należy bez wątpienia (obok omawianego niegdyś na tym blogu „charyzmatycznego geniusza”) wprowadzenie do polskiej kultury postaci Rafała Wilczura, który pojawił się w literackiej dylogii oraz filmowej trylogii, którą częściowo (bo tylko pierwszą część tej rozległej opowieści) nakręcono raz jeszcze wiele lat po wojnie. W 1937 TDM wydał powieść pt. […]

WILCZURY, MURKI, HORNY#1: PROKURATOR ALICJA HORN

Tadeusz Dołęga-Mostowicz nie jest pisarzem, którego twórczość figuruje na listach lektur szkolnych albo jest przedmiotem dociekliwych analiz literaturoznawców, cóż jednak z tego, skoro kształtowała ona wyobraźnię wielu pokoleń Polaków jeśli nie w postaci książkowej, to z pewnością dzięki magii wielkiego tudzież szklanego ekranu. Nikodem Dyzma i Rafał Wilczur żyją i mają się dobrze, wywołując wielkie […]

SOBĄ BYĆ (ED WOOD, 1994, REŻ. TIM BURTON)

Czasami w mojej głowie rodzi się myśl, że to, co robię, jest aktywnością piramidalnie bezsensowną. Jako krytyk filmowy poświęcam większą część swego życia na tym, by robić to, co robi większość przeciętnych ludzi na całym świecie – spędzam czas na siedzeniu w nieruchomej pozycji i biernym wpatrywaniu się w ekran, na którym jacyś ludzie robią […]

ZAORANE KINO#3: MATKA KRÓLÓW (1982)

W jednej z początkowych scen filmu widzimy poród – nagły, przypadkowy, wywołany w momencie niepożądanym, kiedy Łucja Król przeprowadzała się do nowego mieszkania wraz ze swoimi trzema synami. Gdzie jest ojciec? Nie żyje. Zginął przejechany przez pociąg. Jego ciało pokazane zostaje już na samym początku – nie tylko nam i tłumowi gapiów, ale i zrozpaczonej […]

ZAORANE KINO#2: SZCZĘŚLIWEGO NOWEGO JORKU (1997)

Spodziewałem się komedii albo filmu akcji, a zobaczyłem film, który dostarczył mi nieco kłopotu z jednoznaczną oceną. Okazuje się, że „Szczęśliwego Nowego Jorku” to opowieść o polskich emigrantach w Ameryce, a nawet więcej – opowieść o tym, jak marzenia o wielkim świecie zderzają się z rzeczywistością. Widzieliśmy to oczywiście wiele razy, a film ten – […]

ZAORANE KINO#1: PIŁKARSKI POKER (1988)

Piłka nożna, piłka nożna… zdawać by się mogło, że to taka prosta gierka, o której niewiele da się powiedzieć ciekawego. Bzdura! Na murawie dzieje się wiele, ale jeszcze więcej za kulisami. W końcu nie od dziś wiadomo, że czadu dają nie tylko piłkarze, ale i kibice. A ile wydarzeń ma miejsce na wysokich szczeblach różnych […]

„A cholera śpi i o Brześciu śni…!”(ZAMACH STANU – reż. Ryszard Filipski, 1980)

(tytuł pochodzi z anonimowego wiersza ze stycznia 1931 roku; cyt. za: „Antologia poezji głupich i mądrych Polaków”, wybór Ludwik Stomma, Gdańsk 2000) „Dlaczego grają radosną muzykę?” – zastanawiałem się, kiedy przed oczami pojawiły mi się sceny marszu żołnierzy wiernych Józefowi Piłsudskiemu i napis przedstawiający tytuł filmu. Cóż bowiem było wesołego w tym, że zaraz zawali […]

ZANUSSI SIĘ NA… KONIEC! SUPLEMENT I PARĘ ETIUD…

Miał być odcinek pożegnalny, ale nie będzie nic… zdarzały się takie filmy Zanussiego, które sprawiały mi kłopot w recenzowaniu, ale jakoś udawało mi się napisać coś sensownego. Tymczasem w przypadku „Suplementu” nie potrafię napisać nic. Dlaczego? Ano reżyser chciał zrobić tzw. midquel (czy też interquel), w którym obserwujemy losy studenta medycyny Filipa z poprzedniej części […]